ऍसिडिटी आणि छातीत जळजळ: या आयुर्वेदिक उपायांनी उष्णता कमी करा
इंग्रजीमध्ये
ऍसिडिटी ही पित्ताची समस्या आहे
छातीत किंवा पोटात होणारी जळजळ, आंबट ढेकर आणि तोंडात येणारा आंबटपणा ही पोटात अति पित्त (अग्नी) असल्याचे प्रमुख लक्षणे आहेत. सामान्य कारणे:
- तिखट, तळलेले, आंबट आणि आंबवलेले पदार्थ
- लोणची, आंबट फळे आणि टोमॅटो
- जास्त चहा, कॉफी आणि मद्यपान
- अतिभोजन, उशिरा रात्रीचे जेवण आणि जेवणानंतर लगेच झोपणे
- तणाव, राग आणि अनियमित जेवण
त्वरित आराम देणारे उपाय
1. थंड दूध
थंड (खूप थंड नसावे) दूध थोडे थोडे पिल्याने जळजळ लवकर शांत होऊ शकते.
2. शेंगदाणा (सौंफ)
जेवणानंतर 1 चमचा शेंगदाणा चावून खा किंवा शेंगदाण्याचं पाणी प्या (1 चमचा शेंगदाणा एका ग्लास पाण्यात काही तास भिजत ठेवा).
3. CCF चहा
जिरे-कोथिंबीर-शेंगदाण्याचं चहा खोलीच्या तापमानाला थंड करून घेतल्यास पोटाला आराम मिळतो आणि उष्णता कमी होते.
4. पपई आणि वेलची
चुटकीभर वेलची घातलेला एक कप पक्व पपई किंवा पपईचा रस पचनास मदत करतो आणि ऍसिडिटी कमी करतो.
गर्भवती महिलांनी कच्ची किंवा अर्धपक्व पपई खाऊ नये.
5. लिंबू-सोडा (कधीतरी)
1 कप पाण्यात 10 थेंब लिंबाचा रस + ½ चमचा साखर टाका, त्यानंतर शेवटी ¼ चमचा बेकिंग सोडा टाका. सोडा टाकताच तो लगेच प्या.
केवळ कधीतरी वापरा. उच्च रक्तदाब, हृदय किंवा मूत्रपिंडाच्या समस्या असल्यास बेकिंग सोडा घेऊ नका.
6. नारळ पाणी आणि आवळा
नारळ पाणी नैसर्गिकरित्या थंडावा देते. आवळ्याचा ऍसिडिटीसाठी एक पारंपरिक आयुर्वेदिक उपाय आहे.
पित्त कमी करणारा आहार घ्या
- टाळा: तिखट मसाले, मिरची, लोणची, आंबवलेले पदार्थ, आंबट फळे, तळलेले पदार्थ, मद्यपान
- यांचा समावेश करा: भात, मूग डाळ, तूप, दूध, काकडी, दुधी, गोड फळे, नारळ
- अतिभोजन करू नका. पोट साधारण तीन-चतुर्थांश भरले की जेवण थांबवा.
- रात्रीचे जेवण लवकर करा, झोपण्यापूर्वी किमान 2 ते 3 तास आधी.
- जेवणानंतर लगेच झोपू नका. त्याऐवजी हळूवार चाला.
श्वासोविहार आणि जीवनशैली
- शीतली प्राणायाम (थंडावा देणारा श्वासोविहार) पित्त शांत करतो आणि पचनास मदत करतो.
- तणाव आणि राग नियंत्रित ठेवा, कारण ते पित्त वाढवणारे प्रमुख घटक आहेत.
- रात्री ऍसिडिटीमुळे त्रास होत असल्यास तुमच्या बिस्तराचा डोक्याचा भाग थोडा उंच करा.
खालील लक्षणे आढळल्यास त्वरित आपत्कालीन सेवांना कळवा
"छातीत जळजळ" सोबत हात, मान, जबडा किंवा पाठीपर्यंत पसरणारा छातीतील वेदना, श्वास घ्यायला त्रास होणे, घाम येणे, चक्कर येणे किंवा उलट्या होणे यांसारखी लक्षणे दिसल्यास ते हार्ट अटॅकची लक्षणे असू शकतात.
खालील लक्षणे असल्यास डॉक्टरांना दाखवा
- तुम्हाला वारंवार (आठवड्यातून दोनदापेक्षा जास्त) ऍसिडिटीचा त्रास होत असेल किंवा त्यात सुधारणा होत नसेल
- अडथळा किंवा वेदना झाल्याने गिळण्यास त्रास होत असेल
- उलटीतून रक्त येत असेल किंवा काळे शौच होत असेल
- काहीही कारण नसताना वजन कमी होत असेल
आज हे करून पहा
रात्रीचे जेवण संध्या 8 च्या आधी करा, लोणची खाऊ नका आणि जेवणानंतर एक चमचा शेंगदाणा चावून खा.
शेंगदाणा, आवळा, वेलची आणि जिरे www.wildforaherbs.com वर मिळतील
टीप: या सूचना सामान्य आरोग्यासाठी असून त्या वैद्यकीय उपचारांचा पर्याय नाहीत.
हिंदी में
एसिडिटी पित्त की समस्या है
सीने या पेट में जलन, खट्टी डकारें और मुँह में खट्टा स्वाद पेट में बढ़े हुए पित्त (अग्नि) के क्लासिक लक्षण हैं। आम कारण:
- मसालेदार, तला, खट्टा और खमीर वाला भोजन
- अचार, खट्टे फल और टमाटर
- बहुत ज़्यादा चाय, कॉफ़ी और शराब
- ज़रूरत से ज़्यादा खाना, देर से रात का खाना और खाने के बाद लेट जाना
- तनाव, गुस्सा और अनियमित भोजन
जल्दी राहत के उपाय
1. ठंडा दूध
एक छोटा गिलास ठंडा (बर्फ़ीला नहीं) दूध धीरे-धीरे पीने से जलन जल्दी शांत हो सकती है।
2. सौंफ़
भोजन के बाद 1 चम्मच सौंफ़ चबाएँ, या सौंफ़ का पानी पिएँ (1 चम्मच सौंफ़ एक गिलास पानी में कुछ घंटे भिगोएँ)।
3. जीरा-धनिया-सौंफ़ की चाय
सामान्य तापमान पर ठंडी की गई जीरा-धनिया-सौंफ़ की चाय सौम्य और ठंडक देने वाली है।
4. पपीता और इलायची
चुटकी भर इलायची के साथ एक कप पका पपीता या पपीते का रस पाचन में मदद करता है और एसिडिटी शांत करता है।
गर्भवती महिलाएँ कच्चा या अधपका पपीता न खाएँ।
5. नींबू-सोडा (कभी-कभी)
1 कप पानी में 10 बूँद नींबू का रस + ½ चम्मच चीनी डालें, फिर सबसे आख़िर में ¼ चम्मच बेकिंग सोडा डालें। झाग उठते ही तुरंत पी लें।
केवल कभी-कभी इस्तेमाल करें। हाई ब्लड प्रेशर, हृदय या किडनी की समस्या हो तो बेकिंग सोडा न लें।
6. नारियल पानी और आँवला
नारियल पानी प्राकृतिक रूप से ठंडक देता है। आँवला एसिडिटी का क्लासिक आयुर्वेदिक उपाय है।
पित्त को ठंडा करने वाला भोजन
- इनसे बचें: तीखे मसाले, मिर्च, अचार, खमीर वाला भोजन, खट्टे फल, तला भोजन, शराब
- ज़्यादा लें: चावल, मूँग दाल, घी, दूध, खीरा, लौकी, मीठे फल, नारियल
- ज़्यादा न खाएँ। लगभग तीन-चौथाई पेट भरने पर रुक जाएँ।
- रात का खाना जल्दी खाएँ, सोने से कम से कम 2 से 3 घंटे पहले।
- खाने के तुरंत बाद लेटें नहीं। इसकी जगह धीरे-धीरे टहलें।
प्राणायाम और जीवनशैली
- शीतली प्राणायाम पित्त शांत करता है और पाचन में मदद करता है।
- तनाव और गुस्से को संभालें, ये पित्त के बड़े कारण हैं।
- रात को एसिडिटी परेशान करे तो बिस्तर का सिरहाना थोड़ा ऊँचा करें।
तुरंत आपातकालीन सेवा बुलाएँ अगर
"सीने की जलन" के साथ हाथ, गर्दन, जबड़े या पीठ तक फैलता सीने का दर्द, साँस फूलना, पसीना, चक्कर या उल्टी हो। ये हार्ट अटैक के लक्षण हो सकते हैं।
डॉक्टर को दिखाएँ अगर
- एसिडिटी अक्सर (हफ़्ते में दो बार से ज़्यादा) हो या ठीक न हो
- निगलने में कठिनाई या दर्द हो
- उल्टी में खून आए या मल काला हो
- बिना कारण वज़न घटे
आज यह करके देखें
आज रात का खाना 8 बजे से पहले खाएँ, अचार छोड़ दें, और खाने के बाद एक चम्मच सौंफ़ चबाएँ।
सौंफ़, आँवला, इलायची और जीरा पाएँ: www.wildforaherbs.com
0 टिप्पण्या