शरद ऋतूतील आरोग्य: वातप्रधान ऋतूत स्थिर कसे राहावे
इंग्रजीमध्ये
शरद ऋतू वातप्रधान ऋतू का आहे
शरद ऋतू कोरडा, हलका, थंड, वाऱ्याचा आणि खडबडीत असतो. झाडांची पाने गळतात आणि हवा कोरडी होते. हे सर्व वाताचे गुण आहेत. या काळात अनेक लोकांना त्वचा कोरडी होणे, ओठ फाटणे, गॅस, बद्धकोष्ठता, सांधे आखडणे, चिंता आणि झोप न येणे यांसारख्या समस्या जाणवतात.
शरद ऋतूतील मुख्य नियम: उबदार राहा, तेल लावा, स्थिर राहा.
शरद ऋतूतील सकाळची दिनचर्या
- शक्य असल्यास सकाळी ५ च्या सुमारास उठा. पहाटेची वेळ शांत आणि शांततामय असते.
- सूर्यनमस्कार, पुढे वाकण्याचे आसन, वळण आणि वज्रासन यांसारखा सौम्य योगासने करा आणि नंतर शावासन करा.
- अनुलोम-विलोम प्राणायाम करा आणि १० ते १५ मिनिटे ध्यान करा.
- स्नान करण्यापूर्वी संपूर्ण शरीरावर कोमट तीळ तेलाने मालिश करा आणि त्यानंतर कोमट पाण्याने आंघोळ करा. तीळ तेल शरीराला उबदार आणि स्थिर ठेवण्यास मदत करते.
शरद ऋतूतील आहार
यांचे सेवन करा
- उबदार, मऊ आणि ओलसर पदार्थ: ओट्सची दलिया, तांदळाची खीर, उपमा, खिचडी
- चपाती, बासमती तांदूळ, मूग डाळ आणि चांगले शिजवलेले भाज्या
- मऊ सूप आणि स्ट्यू, एक चमचा तूप घालून
या टाळा
- कच्चे सॅलड आणि थंड, कोरडे पदार्थ
- उपवास: यामुळे शरीर खूप हलके आणि रिकामे होते आणि वात बिघडतो
- रात्रीच्या जेवणानंतर चहा किंवा कॉफी
शरद ऋतूतील आरामदायी चहा
- जीरा-धनिया-सौंफ चहा: जीरा, धनिया आणि सौंफ समान प्रमाणात घेऊन पाण्यात उकळा. पचनासाठी उत्तम.
- उबदार चहा: आल्या, दालचिनी आणि लवंग.
शरद ऋतूतील जीवनशैली टिप्स
- उबदार कपडे घाला. वाऱ्याच्या दिवशी डोके आणि कान झाकून ठेवा.
- लाल, पिवळा आणि नारंगी यांसारखे उबदार रंग वापरा.
- खूप तीव्र व्यायाम टाळा, विशेषतः तुम्ही वात प्रकृतीचे असाल तर.
- मोठा आवाज, मोठा संगीत, वेगाने गाडी चालवणे आणि थंड वारे टाळा.
- वात प्रकृतीच्या लोकांसाठी दुपारची छोटी डुलकी ठीक आहे.
- रात्री १० वाजेपर्यंत झोपून जा.
झोपण्यापूर्वीचा सर्वोत्तम पेय
एक कप दूध उकळून थोडे थंड होऊ द्या आणि त्यात चिमूटभर सुंठ, वेलची आणि जायफळ टाका. हे उबदार, आरामदायी आणि नैसर्गिक झोपण्यास मदत करते.
शरद ऋतूतील पारंपारिक औषधी वनस्पती
आयुर्वेदात या ऋतूत वात शांत करण्यासाठी पारंपारिकपणे अश्वगंध, बला, विदारी आणि दशमूल वापरले जाते. तुमच्यासाठी कोणते योग्य आहे, हे तज्ज्ञांना विचारा.
आज हे करून पहा
आज रात्री पायांच्या तळव्यांवर कोमट तीळ तेल लावा आणि झोपण्यापूर्वी एक कप गरम मसाला दूध प्या.
तीळ तेल, अश्वगंध आणि उबदार मसाले www.wildforaherbs.com वर मिळतील
टीप: या टिप्स सामान्य आरोग्यासाठी आहेत. कोणत्याही आरोग्य समस्येसाठी कृपया पात्र डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.
हिंदी में
शरद ऋतु वात की ऋतु क्यों है
शरद ऋतु सूखी, हल्की, ठंडी, हवादार और रूखी होती है। पेड़ों से पत्ते गिरते हैं और हवा सूखी हो जाती है। ये सब वात के गुण हैं। इस समय कई लोगों को रूखी त्वचा, फटे होंठ, गैस, कब्ज़, जोड़ों में अकड़न, चिंता और नींद की कमी महसूस होती है।
शरद का मुख्य नियम: गर्म रहें, तेल लगाएँ, स्थिर रहें।
शरद की सुबह की दिनचर्या
- हो सके तो सुबह 5 बजे के आसपास उठें। सुबह का समय शांत और नीरव होता है।
- हल्का योग करें, जैसे सूर्य नमस्कार, आगे झुकने वाले आसन, मरोड़ और वज्रासन, फिर शवासन में आराम करें।
- अनुलोम-विलोम प्राणायाम करें और 10 से 15 मिनट ध्यान करें।
- नहाने से पहले पूरे शरीर पर गुनगुने तिल के तेल से मालिश करें, फिर गुनगुने पानी से नहाएँ। तिल का तेल गर्माहट और गहरी स्थिरता देता है।
शरद का भोजन
खूब खाएँ
- गर्म, नरम, नम भोजन: ओट्स दलिया, चावल की खीर, उपमा, खिचड़ी
- चपाती, बासमती चावल, मूँग दाल और अच्छी तरह पकी सब्ज़ियाँ
- नरम सूप और स्टू, एक चम्मच घी के साथ
इनसे बचें
- कच्चा सलाद और ठंडा, सूखा भोजन
- उपवास: इससे शरीर बहुत हल्का और खाली हो जाता है और वात बिगड़ता है
- रात के खाने के बाद चाय या कॉफ़ी
शरद की आरामदायक चाय
- जीरा-धनिया-सौंफ़ की चाय: जीरा, धनिया और सौंफ़ बराबर मात्रा में पानी में उबालें। पाचन के लिए बहुत अच्छी।
- गर्माहट वाली चाय: सोंठ, दालचीनी और लौंग।
शरद में जीवनशैली
- गर्म कपड़े पहनें। हवा वाले दिन सिर और कान ढकें।
- लाल, पीले और नारंगी जैसे गर्म रंग पहनें।
- बहुत तेज़ व्यायाम से बचें, खासकर वात प्रकृति वाले।
- तेज़ शोर, तेज़ संगीत, तेज़ गाड़ी चलाने और ठंडी हवा से बचें।
- वात लोगों के लिए दोपहर की छोटी झपकी ठीक है।
- रात 10 बजे तक सो जाएँ।
सोने से पहले सबसे अच्छा पेय
एक कप दूध उबालें, थोड़ा ठंडा होने दें, और उसमें चुटकी भर सोंठ, इलायची और जायफल डालें। यह गर्माहट, सुकून और प्राकृतिक नींद देता है।
शरद की पारंपरिक जड़ी-बूटियाँ
आयुर्वेद इस ऋतु में वात शांत करने के लिए पारंपरिक रूप से अश्वगंधा, बला, विदारी और दशमूल का उपयोग करता है। आपके लिए कौन सी सही है, चिकित्सक से पूछें।
आज यह करके देखें
आज रात पैरों के तलवों पर गुनगुना तिल का तेल मलें और सोने से पहले एक कप गर्म मसाला दूध पिएँ।
तिल का तेल, अश्वगंधा और गर्म मसाले पाएँ: www.wildforaherbs.com
0 टिप्पण्या