तुमच्या दोषानुसार सर्वोत्तम योगासने: वात, पित्त आणि कफ यांची माहिती

मराठीत

प्रत्येक दोषाचे शरीरात एक ठरावीक स्थान असते

आयुर्वेदानुसार, प्रत्येक दोषाचे शरीरात एक मुख्य स्थान असते. त्या भागाला ताण देणारी आणि मोकळे करणारी योगासने दोष पुन्हा संतुलित करण्यास मदत करतात.

• वात: श्रोणी आणि पोटाचा खालचा भाग
• पित्त: सोलर प्लेक्सस (पोटाचा मधला भाग, नाभीच्या आसपास)
• कफ: छाती आणि फुफ्फुसे

वातासाठी योग: स्थिरता आणि शांतता

श्रोणी आणि पाठीच्या खालच्या भागाला ताण देणारी आसने वात शांत करतात:

• पश्चिमोत्तानासन (बसून पुढे वाकणे)
• अर्ध मत्स्येंद्रासन (पाठीच्या कण्याला पीळ देणे)
• मार्जरी-बिटिलासन (मांजर-गाय आसन)
• भुजंगासन (नागासन)
• शलभासन (टोळासन)
• उष्ट्रासन (उंटासन)
• पाय वर उचलणे (पाठीवर झोपून)
• सूर्यनमस्कार, संथ गतीने

श्वसन: नाडीशोधन (आलटून-पालटून नाकपुड्यांनी श्वास घेणे) १२ आवर्तने.
पद्धत: संथ आणि स्थिर. आसने सहजतेने धरून ठेवा आणि शेवटी दीर्घ शवासन करा.

पित्तासाठी योग: शीतलता आणि विश्रांती

नाभीभोवती ताण देणारी आसने पित्त शांत करतात:

• मत्स्यासन (माशाचे आसन)
• नौकासन (नावेचे आसन)
• उष्ट्रासन (उंटासन)
• शलभासन (टोळासन)
• धनुरासन (धनुष्यासन)
• चंद्रनमस्कार (चंद्राला नमस्कार)

टाळा: आयुर्वेदानुसार, पित्त प्रकृतीच्या व्यक्तींनी शीर्षासन, सर्वांगासन, हलासन आणि इतर उलटी आसने टाळावीत, कारण त्यामुळे डोक्यात उष्णता वाढते.
श्वसन: शीतली (गुंडाळलेल्या जिभेतून थंड श्वास घेणे). जीभ गुंडाळता येत नसेल, तर शीतकारी (दातांमधून श्वास घेणे) करा.
पद्धत: निवांतपणे, स्पर्धेची भावना न ठेवता, थंड खोलीत सराव करा. दुपारच्या उन्हात सराव करू नका.

कफासाठी योग: ऊर्जा आणि मोकळेपणा

छाती आणि फुफ्फुसे मोकळी करणारी आसने कफ शांत करतात:

• सूर्यनमस्कार, जलद गतीने
• सेतूबंधासन (सेतूचे आसन)
• शलभासन (टोळासन)
• ताडासन (ताडाच्या झाडाचे आसन)
• सिंहासन (जीभ बाहेर काढून जोरात “हा” असा श्वास सोडणे)
• सर्वांगासन आणि हलासन, केवळ अनुभवी साधकांनी शिक्षकासोबत करावे

श्वसन: भस्त्रिका किंवा कपालभाती. १५ ते २० श्वासांच्या छोट्या आवर्तनांनी सुरुवात करा आणि हळूहळू वाढवा.
पद्धत: सक्रिय आणि शरीराला उब देणारी. अधिक हालचाल करा आणि कमी विश्रांती घ्या.

सर्वांसाठी सुवर्णनियम

• नवीन आसने प्रशिक्षित योगशिक्षकाकडून शिका. चित्रे आणि मजकूर तुमची शरीरस्थिती सुधारू शकत नाहीत.
• जेवणानंतर २ ते ३ तासांनी, रिकाम्या पोटी सराव करा.
• कोणतेही आसन बळजबरीने करू नका. सौम्य प्रयत्न आणि स्थिर श्वास हेच महत्त्वाचे.
• प्रत्येक सत्राचा शेवट शवासनाने करा; त्यानंतर प्राणायाम आणि ध्यान करा.

आज करून पाहा

तुमच्या दोषासाठी ३ आसने निवडा, प्रत्येक आसनात ५ संथ श्वासांपर्यंत थांबा आणि शेवटी ५ मिनिटे शवासन करा.

तुमच्या योगाभ्यासाला पूरक ठरतील अशी शांत करणारी ब्राह्मी, अश्वगंधा आणि शुद्ध मसाज तेलं www.wildforaherbs.com येथे मिळवा.

टीप: ही माहिती सर्वसाधारण आरोग्यविषयक मार्गदर्शनासाठी आहे; ती वैद्यकीय सल्ल्याचा किंवा योगशिक्षकाच्या मार्गदर्शनाचा पर्याय नाही.