मूत्राशयातून लघवी गळणे (मूत्र असंयम): नियंत्रण पुन्हा मिळवण्यासाठी सौम्य आयुर्वेदिक उपाय
मराठीत
सामान्य समस्या, पण क्वचितच बोलली जाते
खोकताना, शिंकताना, हसताना, वजन उचलताना किंवा व्यायाम करताना थोडीशी लघवी गळणे, किंवा अचानक लघवीची तीव्र इच्छा होऊन ती आवरता न येणे, ही खूप सामान्य समस्या आहे. ती महिलांमध्ये अधिक सामान्य आहे, विशेषतः प्रसूतीनंतर आणि रजोनिवृत्तीच्या आसपास; पण पुरुषांनाही हा त्रास होतो. याची लाज वाटण्याची गरज नाही. अनेकदा यात सुधारणा होऊ शकते.
आयुर्वेदानुसार, मूत्र असंयम हा प्रामुख्याने वाताचा विकार असून, तो मूत्राशय आणि श्रोणीभागाचे स्नायू कमकुवत झाल्यामुळे होतो.
पहिली पायरी: श्रोणीभागाचे स्नायू बळकट करा
अश्विनी मुद्रा / पेल्विक फ्लोअरचा व्यायाम
- आरामात बसा.
- गुदद्वाराभोवतीचे आणि लघवी रोखण्यासाठी वापरता ते स्नायू हळूच आवळून वर उचला.
- ३ ते ५ सेकंद आवळून ठेवा, मग स्नायू पूर्णपणे सैल करा.
- दिवसातून २ किंवा ३ वेळा, १० ते १२ आवर्तने करा.
हा डॉक्टरांनी सुचवलेल्या कीगल व्यायामासारखाच आहे. नियमित सराव केल्यास साधारणपणे काही आठवड्यांत परिणाम दिसू लागतात.
लघवी करताना मध्येच प्रवाह थांबवून सराव करू नका. मूत्राशय रिकामा असताना हा व्यायाम करा.
उपयुक्त योगासने
- वज्रासन (टाचांवर बसणे)
- हलके पुढे वाकण्याचे व्यायाम
- सेतूबंधासन (ब्रिज पोझ)
दुसरी पायरी: मूत्राशयाला प्रशिक्षण द्या
काही लोक प्रत्येक वेळी शौचालय दिसले की, “नंतर संधी मिळेल की नाही” या विचाराने तिथे जातात. कालांतराने मूत्राशयाला कमी लघवी साठवण्याची सवय लागते. त्याऐवजी:
- उदाहरणार्थ, दर २ ते ३ तासांनी ठरावीक वेळेला शौचालयात जाण्याचा प्रयत्न करा.
- लघवीची इच्छा झाली की काही मिनिटे थांबा आणि हळूहळू हे अंतर वाढवा.
तिसरी पायरी: आहार आणि पेये
- चहा, कॉफी, कोला आणि मद्याचे प्रमाण कमी करा. यामुळे वारंवार लघवीला जावे लागते आणि तातडीची भावना वाढते.
- पाणी पिणे बंद करू नका. कमी पाणी प्यायल्याने लघवी अधिक तीव्र होते आणि मूत्राशयाला त्रास होतो. दिवसभर थोडेथोडे पाणी प्या आणि झोपण्यापूर्वीच्या २ तासांत कमी प्या.
- उष्ण आणि वातशामक आहार घ्या. मूत्राशयावर दबाव येतो, म्हणून बद्धकोष्ठता टाळा.
- दररोज थोड्या गुळासोबत मूठभर पांढरे तीळ खा. मूत्राशय बळकट करण्यासाठी आयुर्वेदात याचा वापर केला जातो. मधुमेह असल्यास गूळ टाळा.
- निरोगी वजन राखा; त्यामुळे मूत्राशयावरील दबाव कमी होतो.
औषधी वनस्पतींबद्दल
आयुर्वेदिक तज्ज्ञ अश्वगंधा, बला आणि विदारी यांसारख्या बळवर्धक वनस्पती सुचवू शकतात. त्यांचे सेवन केवळ तज्ज्ञांच्या मार्गदर्शनाखाली करा.
डॉक्टरांना कधी भेटावे
- जळजळ, वेदना, किंवा दुर्गंधीयुक्त अथवा गढूळ लघवी (मूत्रमार्गाचा संसर्ग असू शकतो)
- लघवीत रक्त
- लघवी गळणे अचानक सुरू होणे आणि त्यासोबत पाठदुखी, पायांत अशक्तपणा किंवा गुप्तांगांभोवती बधिरपणा असणे. ही वैद्यकीय आपत्कालीन स्थिती आहे.
- पुरुषांना लघवीची धार कमकुवत असणे, थेंबथेंब लघवी होणे किंवा रात्री वारंवार उठावे लागणे (प्रोस्टेटची तपासणी करून घ्या)
- लघवी गळण्यामुळे दैनंदिन जीवनावर परिणाम होत असेल किंवा प्रसूतीनंतर अनेक महिने हा त्रास सुरूच असेल. डॉक्टर किंवा पेल्विक फिजिओथेरपिस्ट खूप मदत करू शकतात.
आजच हे करून पाहा
कामाच्या टेबलाशी बसलेले असताना किंवा टीव्ही पाहताना श्रोणीभागाचे स्नायू १० वेळा हलकेच आवळा. कोणाच्याही लक्षात येणार नाही.
पांढरे तीळ, सेंद्रिय गूळ आणि अश्वगंधा येथे मिळवा: www.wildforaherbs.com
0 टिप्पण्या