साइनस बंद झाले आहेत? कफ कमी करून सहज श्वास घेण्यासाठी आयुर्वेदिक उपाय
इंग्रजीमध्ये
साइनस म्हणजे काय?
साइनस म्हणजे तुमच्या नाकाभोवती, गालांवर आणि कपाळावर असलेले हवेने भरलेले लहान पोकळी आहेत. ते नाकातील ओलावा टिकवून ठेवतात आणि आवाजाला प्रतिध्वनी देण्यास मदत करतात. सर्दी, ॲलर्जी किंवा बॅक्टेरियामुळे ते बंद किंवा संक्रमित झाल्यास तुम्हाला खालील लक्षणे जाणवू शकतात:
- कपाळ, गाल किंवा डोळ्यांच्या भोवती दाब किंवा वेदना
- बंद किंवा वाहणारे नाक, घट्ट कफ
- डोकेदुखी, घोरणे आणि तोंडाला दुर्गंधी
आयुर्वेदात सायनसची समस्या अति कफ (थंड, जड, चिकट) म्हणून पाहिली जाते, जी थंड पेये, दुग्धजन्य पदार्थ, थंड हवामान आणि धूम्रपानामुळे अधिक वाढते.
१. वाफ घेणे
एका भांड्यात पाणी गरम करा आणि त्यात ३ ते ५ थेंब नीलगिरी तेल टाका किंवा ताजा आलेचे काही काप उकळून त्यात टाका. डोक्यावर टॉवेल घ्या, सुरक्षित अंतरावरून भांड्याकडे झुकून ५ ते १० मिनिटे वाफ घ्या.
गरम पाण्याबाबत सावधगिरी बाळगा. लहान मुलांसाठी योग्य नाही.
२. मिठाच्या पाण्याने नाक धुणे
मिठाच्या पाण्याने नाकाची हलकी स्वच्छता केल्यास कफ बाहेर पडण्यास मदत होते.
- औषधांच्या दुकानातून तयार सलाईन स्प्रे किंवा नेती वापरा, किंवा
- घरी तयार करा: १ कप उकळून थंड केलेल्या पाण्यात ¼ चमचा मीठ आणि चिमूटभर बेकिंग सोडा घालून नेती पात्र किंवा नेती बाटलीने वापरा.
नेहमी उकळून थंड केलेले किंवा निर्जंत पाणी वापरा, थेट नळाचे पाणी कधीही वापरू नका. प्रत्येक वापरा नंतर नेती पात्र स्वच्छ करा.
३. आले आणि मध
१ चमचा ताज्या आल्याचा रस १ चमचा मधात मिसळून दिवसातून २ किंवा ३ वेळा घ्या. आले कफ सैल करून बाहेर काढण्यास मदत करते.
४. सायनसच्या डोकेदुखीसाठी दालचिनीचा लेप
½ चमचा दालचिनी पावडर पाण्यात मिसळून लेप तयार करा आणि कपाळावर किंवा सायनसच्या भागावर लावा. डोळ्यांपासून दूर ठेवा आणि जळजळ झाल्यास धुवून टाका.
५. पारंपारिक आयुर्वेदिक मदत
मधासोबत सितोपलादि चूर्ण आणि त्रिकटु (आले, काळी मिरी, पिंपळी) हे कफामुळे होणाऱ्या जकडीपणासाठी पारंपारिक आयुर्वेदिक पर्याय आहेत. कोमट पाणी किंवा दुधात हळद घेतल्यासही आराम मिळतो. योग्य डोससाठी तज्ज्ञांचा सल्ला घ्या.
प्रतिबंध
- दुग्धजन्य पदार्थ टाळा, विशेषतः चीज, दही आणि आईस्क्रीम, जेव्हा सायनसचा त्रास वाढतो.
- थंड पेये घेऊ नका; कोमट पाणी घोटघोट प्या.
- थंड वाऱ्यापासून स्वतःचे संरक्षण करा. डोके आणि कान झाकून ठेवा.
- धूम्रपान करू नका आणि धुराळ ठिकाणे टाळा.
- नाकाच्या आत तूपाचा पातळ थर लावून नाकातील ओलावा टिकवून ठेवा.
- भस्त्रिका (जर तुमच्यासाठी सुरक्षित असेल तर) आणि अनुलोम-विलोम प्रात्यक्षिक करा.
डॉक्टरांकडे कधी जावे
- लक्षणे १० दिवसांपेक्षा जास्त काळ टिकून राहिल्यास किंवा आराम करून पुन्हा बिघडल्यास
- तीव्र ताप किंवा चेहऱ्यावर तीव्र वेदना झाल्यास
- डोळ्यांच्या भोवती सूज किंवा लालसरपणा, दुहेरी दिसणे किंवा दृष्टीमध्ये बदल झाल्यास
- तीव्र डोकेदुखी, मानेत कडकपणा किंवा गोंधळल्यासारखे वाटल्यास. तातडीने उपचार घ्या.
- साइनसचा त्रास वारंवार उद्भवत राहिल्यास
आज हे करून पहा
झोपण्यापूर्वी ५ मिनिटे आल्याची किंवा नीलगिरीची वाफ घ्या आणि आज दिवसभर थंड पेये व दुग्धजन्य पदार्थ घेऊ नका.
नीलगिरी तेल, सितोपलादि, त्रिकटु आणि शुद्ध मध www.wildforaherbs.com वर उपलब्ध आहेत.
टीप: या टिप्स सामान्य आरोग्यासाठी आहेत आणि ते वैद्यकीय उपचारांना पर्याय नाहीत.
हिंदीमध्ये
साइनस म्हणजे काय?
साइनस म्हणजे तुमच्या नाकाभोवती, गालांवर आणि कपाळावर असलेले हवेने भरलेले लहान पोकळी आहेत. ते नाकातील ओलावा टिकवून ठेवतात आणि आवाजाला प्रतिध्वनी देण्यास मदत करतात. सर्दी, ॲलर्जी किंवा बॅक्टेरियामुळे ते बंद किंवा संक्रमित झाल्यास तुम्हाला खालील लक्षणे जाणवू शकतात:
- कपाळ, गाल किंवा डोळ्यांच्या भोवती दाब किंवा वेदना
- बंद किंवा वाहणारे नाक, घट्ट कफ
- डोकेदुखी, घोरणे आणि तोंडाला दुर्गंधी
आयुर्वेदात सायनसची समस्या बढ़ा हुआ कफ (थंड, जड, चिकट) म्हणून पाहिली जाते, जो थंड पेय, दुग्धजन्य पदार्थ, थंड मौसम और धूम्रपान से बढ़ता है।
१. भाप लें
एका कटोरे में पानी गरम करें और उसमें ३ से ५ बूँद नीलगिरी तेल डालें, या ताज़े आले के कुछ टुकड़े उबालें। सिर पर तौलिया ढकें, सुरक्षित दूरी से कटोरे पर झुकें, और ५ से १० मिनट भाप लें।
गरम पानी से सावधान रहें। छोटे बच्चों के लिए उपयुक्त नहीं।
२. नमक के पानी से नाक धोना
नमक के पानी से हल्के से नाक धोने पर बलगम बाहर निकलता है।
- दवा की दुकान से तैयार सलाइन स्प्रे या रिंस इस्तेमाल करें, या
- घर पर बनाएँ: १ कप उबले और ठंडे किए पानी में ¼ चम्मच नमक और चुटकी भर बेकिंग सोडा, और जल नेति पात्र या रिंस बोतल से इस्तेमाल करें।
हमेशा उबालकर ठंडा किया हुआ या स्टेराइल पानी इस्तेमाल करें, नल का पानी सीधे कभी नहीं। हर बार इस्तेमाल के बाद नेति पात्र साफ़ करें।
३. अदरक और शहद
१ चम्मच ताज़े अदरक का रस १ चम्मच शहद में मिलाकर दिन में २ या ३ बार लें। अदरक बलगम को ढीला करके बाहर निकालने में मदद करता है।
४. सायनस के सिरदर्द के लिए दालचीनी का लेप
½ चम्मच दालचीनी पाउडर पानी में मिलाकर लेप बनाएँ और माथे या साइनस वाली जगह पर लगाएँ। आँखों से दूर रखें और चुभन हो तो धो लें।
५. क्लासिक आयुर्वेदिक सहायता
शहद के साथ सितोपलादि चूर्ण और त्रिकटु (सोंठ, काली मिर्च, पिप्पली) कफ की जकड़न के पारंपरिक आयुर्वेदिक विकल्प हैं। गुनगुने पानी या दूध में हल्दी भी मददगार है। सही मात्रा के लिए चिकित्सक से पूछें।
बचाव
- साइनस के मौसम में डेयरी से बचें, खासकर चीज़, दही और आइसक्रीम।
- ठंडे पेय नहीं; गुनगुना पानी घूँट-घूँट पिएँ।
- ठंडी हवा से बचें। सिर और कान ढकें।
- धूम्रपान न करें, और धुएँ वाली जगहों से बचें।
- नाक के अंदर घी की पतली परत लगाकर उसे नम रखें।
- भस्त्रिका (अगर आपके लिए सुरक्षित हो) और अनुलोम-विलोम करें।
डॉक्टर को दिखाएँ अगर
- लक्षण १० दिन से ज़्यादा रहें, या ठीक होकर फिर बिगड़ जाएँ
- तेज़ बुखार या चेहरे पर तेज़ दर्द हो
- आँखों के आसपास सूजन या लालिमा, दोहरा दिखना या दृष्टि में बदलाव हो
- तेज़ सिरदर्द, गर्दन में अकड़न या भ्रम हो। तुरंत इलाज लें।
- साइनस की समस्या बार-बार लौटती हो
आज यह करके देखें
सोने से पहले ५ मिनट अदरक या नीलगिरी की भाप लें, और आज ठंडे पेय और डेयरी न लें।
नीलगिरी तेल, सितोपलादि, त्रिकटु और शुद्ध शहद पाएँ: www.wildforaherbs.com
0 टिप्पण्या