आयुर्वेदिक पद्धतीने दात आणि हिरड्या निरोगी ठेवा: तेल चूळ भरणे, हर्बल दंतमंजन आणि बरेच काही

इंग्रजीत

दातांचा हाडांशी संबंध असतो

आयुर्वेदात दातांना अस्थिधातूचे उपउत्पादन मानले जाते. दात किडणे, हिरड्या मागे सरकणे आणि दात संवेदनशील होणे यांचा संबंध वाढलेल्या वातदोषाशी आणि कॅल्शियम व मॅग्नेशियमसारख्या खनिजांच्या कमतरतेशी जोडला जातो.

1. तेलाने चूळ भरणे (गंडूष)

एक मोठा चमचा कोमट तिळाचे तेल (किंवा नारळाचे तेल) तोंडात घ्या आणि दातांच्या फटींतून तेल खेचत 2 ते 3 मिनिटे तोंडात फिरवा. ते सिंकमध्ये न थुंकता कचरापेटीत थुंका आणि कधीही गिळू नका. त्यानंतर तर्जनीने हिरड्यांना हलक्या हाताने मसाज करा.

या पारंपरिक उपचारामुळे हिरड्या मजबूत होतात, श्वास ताजा राहतो आणि एकूणच मुखस्वास्थ्य सुधारण्यास मदत होते, असे मानले जाते.

2. हर्बल दंतमंजन

दात स्वच्छ करण्यासाठी आयुर्वेद कडू आणि तुरट औषधी वनस्पतींची शिफारस करतो:

• कडुनिंब (कडू): पारंपरिक भारतीय “दातुन”
• लोध्र, कुष्ठ, बिल्व (तुरट)
• बाभूळ, लवंग आणि भाजलेल्या बदामाच्या कवचाची पूड

चांगल्या दर्जाची आयुर्वेदिक हर्बल टूथपेस्ट किंवा दंतमंजन वापरा, किंवा ताजी कडुनिंबाची अथवा बाभळीची काडी (दातुन) चघळा.

3. मजबूत दातांसाठी तीळ

दररोज सकाळी मूठभर पांढरे तीळ चघळा. त्यांत कॅल्शियम मुबलक असते आणि ते चघळल्याने दात हलकेच स्वच्छ होतात.

4. मजबूत दातांसाठी आहार

• कॅल्शियमयुक्त पदार्थ: दूध, दही, पनीर, नाचणी, पालेभाज्या
• अंजीर: दिवसातून एकदा 3 किंवा 4 सुके अंजीर नीट चावून खा
• गाजर आणि काकडीसारख्या कुरकुरीत भाज्या
• साखर, चिकट मिठाया आणि शीतपेयांचे सेवन कमी करा

5. रोजच्या सोप्या सवयी

• अन्न नीट चावून खा. यामुळे हिरड्यांना चालना मिळते आणि पचनास मदत होते.
• दिवसातून 5 किंवा 6 वेळा दात हलकेच एकमेकांवर आपटा. दात आणि हिरड्यांना चालना देण्याची ही पारंपरिक पद्धत आहे.
• मऊ ब्रशने दिवसातून दोनदा दात घासा आणि दररोज फ्लॉस करा.
• दररोज सकाळी जीभ स्वच्छ करा.
• जेवणानंतर तोंड धुवा.

दातांची संवेदनशीलता आणि मागे सरकणाऱ्या हिरड्यांसाठी

नियमितपणे तेलाने चूळ भरणे आणि हिरड्यांना हलका मसाज करणे फायदेशीर ठरते. जोरात दात घासणे टाळा. हिरड्यांचा आजार किंवा झिजलेले इनॅमल हे कारण आहे का, हे दंतवैद्य तपासून सांगू शकतात.

आजच हे करून पाहा

उद्या सकाळी 2 मिनिटे तिळाच्या तेलाने चूळ भरण्यापासून सुरुवात करा आणि त्यानंतर हर्बल दंतमंजनाने दात घासा.

कोल्ड-प्रेस्ड तिळाचे तेल, कडुनिंब आणि बाभळीचे दंतमंजन, तसेच पांढरे तीळ मिळवा: www.wildforaherbs.com

टीप: या सूचना सर्वसाधारण आरोग्याच्या दृष्टीने आहेत; त्या दंतोपचारांचा पर्याय नाहीत.

हिंदीत

दात हाडांशी जोडलेले असतात

आयुर्वेद दातांना अस्थिधातूचे (हाडांचे) उपउत्पादन मानतो. दात किडणे, हिरड्या मागे सरकणे आणि दातांत झिणझिण्या येणे यांचा संबंध वाढलेल्या वातदोषाशी आणि कॅल्शियम व मॅग्नेशियमसारख्या खनिजांच्या कमतरतेशी जोडला जातो.

1. तेलाने चूळ भरणे (गंडूष)

एक मोठा चमचा कोमट तिळाचे तेल (किंवा नारळाचे तेल) तोंडात घ्या आणि दातांच्या फटींतून तेल खेचत 2 ते 3 मिनिटे तोंडात फिरवा. ते सिंकमध्ये न थुंकता कचरापेटीत थुंका आणि कधीही गिळू नका. त्यानंतर तर्जनीने हिरड्यांना हलक्या हाताने मसाज करा.

या पारंपरिक उपचारामुळे हिरड्या मजबूत होतात, श्वास ताजा राहतो आणि एकूणच मुखस्वास्थ्य सुधारण्यास मदत होते, असे मानले जाते.

2. हर्बल दंतमंजन

दात स्वच्छ करण्यासाठी आयुर्वेद कडू आणि तुरट औषधी वनस्पतींची शिफारस करतो:

• कडुनिंब (कडू): पारंपरिक भारतीय “दातुन”
• लोध्र, कुष्ठ, बिल्व (तुरट)
• बाभूळ, लवंग आणि भाजलेल्या बदामाच्या कवचाची पूड

चांगल्या दर्जाची आयुर्वेदिक हर्बल टूथपेस्ट किंवा दंतमंजन वापरा, किंवा ताजी कडुनिंबाची अथवा बाभळीची दातुन चघळा.

3. मजबूत दातांसाठी तीळ

दररोज सकाळी मूठभर पांढरे तीळ चघळा. त्यांत कॅल्शियम मुबलक असते आणि ते चघळल्याने दात हलकेच स्वच्छ होतात.

4. मजबूत दातांसाठी आहार

• कॅल्शियमयुक्त पदार्थ: दूध, दही, पनीर, नाचणी, पालेभाज्या
• अंजीर: दिवसातून एकदा 3 किंवा 4 सुके अंजीर नीट चावून खा
• गाजर आणि काकडीसारख्या कुरकुरीत भाज्या
• साखर, चिकट मिठाया आणि शीतपेयांचे सेवन कमी करा

5. रोजच्या सोप्या सवयी

• अन्न नीट चावून खा. यामुळे हिरड्यांना चालना मिळते आणि पचनास मदत होते.
• दिवसातून 5 किंवा 6 वेळा दात हलकेच एकमेकांवर आपटा. दात आणि हिरड्यांना चालना देण्याची ही पारंपरिक पद्धत आहे.
• मऊ ब्रशने दिवसातून दोनदा दात घासा आणि दररोज फ्लॉस करा.
• दररोज सकाळी जीभ स्वच्छ करा.
• जेवणानंतर तोंड धुवा.

दातांची संवेदनशीलता आणि मागे सरकणाऱ्या हिरड्यांसाठी

नियमितपणे तेलाने चूळ भरणे आणि हिरड्यांना हलका मसाज करणे फायदेशीर ठरते. जोरात दात घासणे टाळा. हिरड्यांचा आजार किंवा झिजलेले इनॅमल हे कारण आहे का, हे दंतवैद्य तपासून सांगू शकतात.

आजच हे करून पाहा

उद्या सकाळी 2 मिनिटे तिळाच्या तेलाने चूळ भरण्यापासून सुरुवात करा आणि त्यानंतर हर्बल दंतमंजनाने दात घासा.

कोल्ड-प्रेस्ड तिळाचे तेल, कडुनिंब आणि बाभळीचे दंतमंजन, तसेच पांढरे तीळ मिळवा: www.wildforaherbs.com

टीप: या सूचना सर्वसाधारण आरोग्याच्या दृष्टीने आहेत; त्या दंतोपचारांचा पर्याय नाहीत.