तुम्ही काय खाता यापेक्षा तुम्ही कसे खाता, हे तितकेच महत्त्वाचे आहे: 12 आयुर्वेदिक आहारसवयी
इंग्रजीमध्ये
चांगला आहार, चुकीच्या सवयी = खराब पचन
तुम्ही जगातील सर्वात पौष्टिक आहार घेऊनही पोट फुगल्यासारखे आणि थकवा जाणवू शकतो. का? कारण तुम्ही काय खाता यापेक्षा तुम्ही कसे खाता, हे तितकेच महत्त्वाचे आहे. आयुर्वेद अशा काही सोप्या आणि कालातीत आहारसवयी सांगतो, ज्यामुळे तुमची पचनअग्नी (अग्नी) प्रबळ राहते.
या चांगल्या आहारसवयींचे पालन करा
- तुमच्या शरीराच्या प्रकारानुसार आणि ऋतूप्रमाणे आहार घ्या.
- ताजे आणि चांगल्या दर्जाचे अन्न निवडा. नुकतेच शिजवलेले अन्न सर्वोत्तम असते.
- केवळ भूक लागल्यावरच जेवा. खरी भूक लागली की तुमची पचनअग्नी तयार असते.
- तहान लागल्यावर पाणी प्या, भूक लागल्यावर नाही. जेवताना पाणी पिण्यामुळे पाचक रस पातळ होतात.
- जेव्हा जेवा, तेव्हा बसा. उभे राहून किंवा चालत जेवू नका.
- जेवताना फक्त जेवणावर लक्ष द्या. टीव्ही, फोन किंवा काम करू नका. जेवणाकडे लक्ष द्या.
- चांगले चावून खा. आयुर्वेदानुसार प्रत्येक घासा सुमारे 32 वेळा चावून खावा, जेणेकरून पचन तोंडातून योग्य प्रकारे सुरू होईल.
- शांत आणि स्थिर गतीने जेवा. घाई करू नका.
- 1/3 चा नियम: तुमच्या पोटाचा एक-तृतीयांश भाग अन्नाने, एक-तृतीयांश भाग द्रव्याने भरा आणि एक-तृतीयांश भाग रिकामे सोडा.
- दोन तळहांचे नियम: एका वेळच्या जेवणाचे प्रमाण साधारण दोन तळहांच्या अंजुलीत बसेल इतके असावे.
- जेवताना कोमट पाणी घोट-घोट प्या. जेवताना बर्फाच्छादित पेये आणि फळांचा रस घेणे टाळा.
- मध कधीही शिजवू नका किंवा बेक करू नका. आयुर्वेद सांगतो की गरम केलेले मध चिकट होते आणि पचायला कठीण जाते.
या चुकीच्या आहारसवयी टाळा
- अतिभोजन
- भरपेट जेवण केल्यानंतर खूप लवकर पुन्हा जेवणे
- जेवताना खूप जास्त पाणी पिणे किंवा अजिबात न पिणे
- बर्फाच्छादित पाणी, जेवताना किंवा कधीही
- बद्धकोष्ठ असतानाही जेवणे
- रात्री खूप लवकर किंवा खूप उशिरा जेवणे
- जेवताना फळे खाणे किंवा फळांचा रस पिणे
- खरी भूक नसताना जेवणे
- तणाव, दुःख किंवा कंटाळा आल्यावर भावनिकरीत्या जेवणे
- जेवणांच्या मध्ये सतत काहीतरी खाणे
- चुकीच्या पदार्थांचे मिश्रण (याबद्दल अधिक माहिती पुढील ब्लॉगमध्ये)
पचनासाठी एक सोपी टीप
दुपारच्या जेवणापूर्वी ताजे आले, चिमूटभर मीठ आणि काही थेंबी लिंबासह चावून खा. यामुळे तुमची पचनअग्नी जागृत होते.
आज हे करून पहा
आज एक वेळचे जेवण फोन किंवा टीव्हीशिवाय करा. हळूहळू चावून खा आणि सुमारे तीन-चतुर्थांश पोट भरले की थांबून जा.
सोंठ, जिरे-मसाला आणि शुद्ध मसाल्यांच्या मदतीने निरोगी पचनाला www.wildforaherbs.com वरून मदत घ्या
टीप: या टीप्स सामान्य आरोग्यासाठी आहेत. कोणत्याही आरोग्य समस्येसाठी कृपया तज्ज्ञ डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.
हिंदी में
अच्छा भोजन, गलत आदतें = खराब पाचन
आप दुनिया का सबसे सेहतमंद भोजन खाकर भी पेट फूलना और थकान महसूस कर सकते हैं। क्यों? क्योंकि आप कैसे खाते हैं, यह उतना ही ज़रूरी है जितना कि आप क्या खाते हैं। आयुर्वेद खाने की कुछ सरल, सदाबहार आदतें बताता है जो आपकी पाचन अग्नि को मज़बूत रखती हैं।
अपनाने लायक अच्छी आदतें
- अपनी प्रकृति और ऋतु के अनुसार खाएँ।
- ताज़ा, अच्छी गुणवत्ता का भोजन चुनें। ताज़ा पका भोजन सबसे अच्छा है।
- भूख लगने पर ही खाएँ। सच्ची भूख का मतलब है पाचन अग्नि तैयार है।
- प्यास लगे तब पिएँ, भूख लगे तब नहीं। खाने की जगह पीने से पाचक रस पतले हो जाते हैं।
- बैठकर खाएँ। खड़े होकर या चलते हुए न खाएँ।
- खाते समय सिर्फ़ खाएँ। टीवी, फ़ोन या काम नहीं। भोजन पर ध्यान दें।
- अच्छी तरह चबाएँ। आयुर्वेद पारंपरिक रूप से हर कौर को लगभग 32 बार चबाने की सलाह देता है, ताकि पाचन मुँह से ही सही शुरू हो।
- शांत, स्थिर गति से खाएँ। जल्दबाज़ी न करें।
- 1/3 का नियम: पेट का एक-तिहाई भोजन से, एक-तिहाई पानी से भरें, और एक-तिहाई खाली छोड़ें।
- दो हथेलियों का नियम: एक बार का भोजन लगभग दोनों हथेलियों को जोड़कर बनी अंजुली जितना होना चाहिए।
- भोजन के बीच गुनगुना पानी घूँट-घूँट पिएँ। भोजन के साथ बर्फ़ीले पेय और फलों का रस न लें।
- शहद को कभी पकाएँ या बेक न करें। आयुर्वेद कहता है कि गर्म किया शहद चिपचिपा और कठिनाई से पचने वाला हो जाता है।
इन बुरी आदतों से बचें
- ज़रूरत से ज़्यादा खाना
- भरपेट भोजन के तुरंत बाद फिर खाना
- भोजन के साथ बहुत ज़्यादा पानी या बिल्कुल नहीं
- बर्फ़ीला पानी, भोजन के साथ या कभी भी
- कब्ज़ होने पर भी खाना
- बहुत जल्दी या देर रात खाना
- भोजन के साथ फल खाना या जूस पीना
- बिना सच्ची भूख के खाना
- तनाव, दुख या ऊब में भावनात्मक रूप से खाना
- भोजन के बीच लगातार कुछ न कुछ खाते रहना
- गलत भोजन-मेल (इसके बारे में अगले ब्लॉग में)
पाचन का आसान नुस्खा
दोपहर के भोजन से पहले ताज़े अदरक का पतला टुकड़ा चुटकी भर नमक और कुछ बूँद नींबू के साथ चबाएँ। इससे पाचन अग्नि जागती है।
आज यह करके देखें
आज एक भोजन बिना फ़ोन या टीवी के करें। धीरे-धीरे चबाएँ और लगभग तीन-चौथाई पेट भरने पर रुक जाएँ।
सोंठ, अजवाइन और शुद्ध मसालों से स्वस्थ पाचन को सहारा दें: www.wildforaherbs.com
0 टिप्पण्या