सोऽहम् ध्यान आणि साक्षीभावाची कला: दैनंदिन जीवनासाठी सजगता
इंग्रजीत
शांत मनासाठी दोन सोपे अभ्यास
आज आपण दोन सुंदर अभ्यास शिकणार आहोत. सोऽहम् हे बसून करायचे ध्यान आहे, ज्यात श्वासासोबत मनातल्या मनात एक ध्वनी जोडला जातो. दुहेरी दिशेचे सजग लक्ष म्हणजे दिवसभरातील कामे करत असताना सजग राहण्याचा एक मार्ग.
१. सोऽहम् ध्यान
सोऽहम्‌चा अर्थ
- सो म्हणजे “ते”, दिव्य तत्त्व, विश्वव्यापी जीवनशक्ती.
- हम् म्हणजे “मी”, मर्यादित व्यक्तिगत स्व किंवा अहंकार.
श्वास आत घेताना आपण जीवन आत घेतो. श्वास सोडताना आपण त्याला मुक्त करतो. म्हणून श्वास आत घेताना “सो” म्हणत आपण जीवनऊर्जेला आमंत्रित करतो, आणि श्वास सोडताना “हम्” म्हणत अहंकार, चिंता आणि मर्यादा सोडून देतो.
लक्षात घ्या, बाळाचे जीवन श्वास आत घेण्याने सुरू होते आणि श्वास सोडण्याने जीवन संपते. प्रत्येक श्वास हा जीवनाचा एक छोटासा चक्र आहे.
हे कसे करावे
- आरामात बसा, पाठ ताठ ठेवा आणि डोळे मिटा.
- श्वास नैसर्गिकपणे चालू द्या. त्यावर नियंत्रण ठेवू नका.
- श्वास आत घेताना मनात “सोऽऽऽ...” असे नि:शब्दपणे म्हणा.
- श्वास सोडताना मनात “हम्...” असे नि:शब्दपणे म्हणा.
- शब्द मोठ्याने म्हणू नका. ध्वनी, श्वास आणि सजगता यांना एकत्र प्रवाहित होऊ द्या.
- १० ते १५ मिनिटे सुरू ठेवा.
याचे लाभ
- विचारांची गती मंदावते आणि मन स्थिर होते.
- विस्तार, शांतता आणि आनंदाची अनुभूती येते.
- काहींना भुवयांच्या मधोमध मंद प्रकाश जाणवतो.
२. दुहेरी दिशेचे सजग लक्ष (साक्षीभाव)
डोळे उघडे ठेवून ध्यान
वैदिक विज्ञानात या अभ्यासाला सम्यक् दर्शन म्हणतात. याचा अर्थ एकाच वेळी बाहेर आणि आत पाहणे. हा अभ्यास तुम्ही कुठेही करू शकता: कामावर, चालताना किंवा कोणाशी बोलताना.
दोन बाण
- पहिला बाण बाहेर जातो: तुमचे लक्ष तुम्ही पाहत असलेल्या गोष्टीकडे जाते—उदाहरणार्थ, एखादे झाड, फूल किंवा व्यक्ती.
- दुसरा बाण आत जातो: त्याच क्षणी, लक्षाचा दुसरा बाण तुमच्या हृदयाकडे वळतो आणि तुम्ही पाहत असताना स्वतःचे निरीक्षण करतो.
दुसऱ्या शब्दांत, निरीक्षकाचेही निरीक्षण करा. सहकाऱ्याकडे पाहताना, आतून तुम्हाला काय जाणवत आहे याकडेही लक्ष द्या. एखादा कठोर शब्द ऐकल्यावर, तुमची स्वतःची प्रतिक्रिया काय आहे हेही पाहा.
याचा उपयोग का होतो
- रागाने किंवा भीतीने प्रतिक्रिया देण्याऐवजी तुम्ही शांतपणे प्रतिसाद देता.
- आजूबाजूच्या लोकांशी आणि निसर्गाशी अधिक जोडलेपण जाणवते.
- तुमचे काम आणि नातेसंबंध हेही ध्यानाचा एक प्रकार बनतात.
आज करून पाहा
सकाळी: १० मिनिटे सोऽहम् ध्यान करा. दिवसभरात: कोणाशी बोलताना, त्याच वेळी स्वतःच्या भावनांकडेही हलकेच लक्ष द्या.
ब्राह्मी, शंखपुष्पी आणि इतर वनौषधींनी मन शांत व स्पष्ट ठेवण्यास मदत करा: www.wildforaherbs.com
0 टिप्पण्या