मोच आणि स्नायूंचे खिंचाव: घट्ट झालेली टाच आणि खेचलेले स्नायू यासाठी आयुर्वेदिक प्रथमोपचार
इंग्रजीमध्ये
मोच की खिंचाव: काय फरक आहे?
फुटपाथवरून चुकीचे पाऊल टाकल्याने, उंच टाच असलेल्या चप्पलमध्ये पाय घसरल्याने किंवा पसरलेल्या हातावर पडल्याने सांधा अचानक घट्ट होऊ शकतो.
- मोच (पित्त): लिगामेंटला झालेली दुखापत, ज्यामध्ये वेदना, सूज आणि निळसर-काळे डाग पडतात
- खिंचाव (वात): स्नायूला झालेली दुखापत, ज्यामध्ये वेदना आणि कडकपणा असतो, पण सहसा डाग पडत नाहीत
पायरी 1: पहिले 48 तास: विश्रांती, थंडावा, आधार आणि उंच ठेवणे
- विश्रांती: हालचाल थांबवा आणि दुखापत झालेल्या भागावर वजन टाकू नका.
- थंडावा: प्रत्येक 2 ते 3 तासांनी 15 ते 20 मिनिटे कापडात गुंडाळलेला कोल्ड पॅक लावा. पहिल्या 2 दिवसांत उष्णतेचा वापर टाळा.
- आधार: दुखापत झालेल्या भागाला इलास्टिक क्रेप बँडेजने घट्ट, पण जास्त आवळून नाही, असे बांधा.
- उंच ठेवा: सूज कमी करण्यासाठी दुखापत झालेला अवयव उशीवर ठेवून हृदयाच्या पातळीपेक्षा उंच ठेवा.
पायरी 2: थंड हळद-मीठ पेस्ट
½ चमचा हळद आणि ½ चमचा मीठ थोड्या थंड पाण्यात मिसळून सूजलेल्या भागावर लावा. आयुर्वेदात सूज कमी करण्यासाठी याचा वापर केला जातो.
जास्त सूज नसलेल्या स्नायूंच्या खिंचावासाठी, पहिल्या 2 दिवसांनंतर वात शांत करण्यासाठी हीच पेस्ट कोमट करून लावता येते.
फुटलेल्या त्वचेवर पेस्ट लावू नका.
पायरी 3: बरे होण्यास मदत करणारे रस
ताजे अननस किंवा डाळिंबजूस प्या. अननसामध्ये एक नैसर्गिक एन्झाइम (ब्रोमेलेन) असते, ज्याचा वापर पारंपरिकरीत्या सूज कमी करण्यासाठी केला जातो.
पायरी 4: 48 तासांनंतर: सौम्य उष्णता
सूज कमी झाल्यावर:
- टाच किंवा पाय 15 मिनिटे 2 मोठे चमचे मीठ घातलेल्या कोमट पाण्यात बुडवून ठेवा.
- जास्त उष्णतेसाठी कोमट पाण्यात 2 लहान चमचे मोहरी असलेली कापडी पिशवी टाका.
- दुखापत झालेल्या भागाला (खूप वेदना होत असल्यास थेट दुखापत असलेल्या जागी नाही) महानारायण तेलने हळुवार मालिश करा.
- वेदनांनुसार हळुवार हालचाल सुरू करा.
प्रतिबंध
- लांब चालताना उंच टाच असलेल्या चप्पल टाळा.
- व्यायामापूर्वी वॉर्म-अप करा.
- खडबडीत जमीन आणि पायऱ्यांवर चालताना सावधगिरी घ्या.
- योगासनांनी (वृक्षासन आणि वीरभद्रासन) ताकद आणि संतुलन वाढवा.
औषधी वनस्पतींबद्दल
आयुर्वेदिक डॉक्टर जखम भरून येण्यासाठी कैशोर गुग्गुलु किंवा योगराज गुग्गुलु वापरू शकतात. कृपया हे केवळ तज्ज्ञांच्या मार्गदर्शनाखालीच घ्या.
डॉक्टरांकडे कधी जावे
- तुम्ही पायावर बिल्कुलही वजन टाकू शकत नसाल किंवा हाताचा वापर करू शकत नसाल
- सांधा विद्रूप दिसत असेल किंवा कडकडाट किंवा कडक असा आवाज आला असेल
- खूप जास्त सूज, बधिरपणा, मुंग्या येणे किंवा तो भाग फिकट किंवा निळा पडला असेल
- वेदना खूप तीव्र असतील किंवा 3 ते 5 दिवसांत कोणतीही सुधारणा नसेल
- दुखापत झालेला व्यक्ती वृद्ध असेल किंवा ऑस्टिओपोरोसिसचा त्रास असेल (फ्रॅक्चरची शक्यता)
आज हे करून पहा
तुमच्या घरातील प्रथमोपचार पेटीत इलास्टिक बँडेज, कोल्ड पॅक आणि हळद ठेवा.
महानारायण तेल, शुद्ध हळद आणि मोहरी येथे मिळतील: www.wildforaherbs.com
टीप: या टिप्स केवळ किरकोळ दुखापती आणि सामान्य आरोग्यासाठी आहेत आणि त्या वैद्यकीय उपचारांचा पर्याय नाहीत.
हिंदी में
मोच या खिंचाव: क्या अंतर है?
फुटपाथवरून चुकीचे पाऊल टाकल्याने, ऊँची एड़ी में फिसलने, या किंवा पसरलेल्या हातावर गिरनेसे सांधा अचानक घट्ट होऊ शकतो.
- मोच (पित्त): लिगामेंटला झालेली दुखापत, सोबत वेदना, सूज आणि निळसर-काळे डाग
- खिंचाव (वात): मांसपेशीला झालेली दुखापत, सोबत वेदना आणि कडकपणा, पण सहसा निळा डाग पडत नाही
कदम 1: पहले 48 घंटे: आराम, ठंडक, सहारा, ऊँचा रखना
- आराम: हालचाल थांबवा आणि दुखापत झालेल्या भागावर वजन टाकू नका.
- ठंडक: प्रत्येक 2 ते 3 तासांनी 15 ते 20 मिनिटे कपड़े में लपेटा ठंडा पैक लावा. पहिल्या 2 दिवसांत गरम शेक करू नका.
- सहारा: जागाला इलास्टिक क्रेप पट्टीने घट्ट, पण जास्त आवळून नाही, असे बांधा.
- ऊँचा रखें: सूज कमी करण्यासाठी दुखापत झालेला अवयव उशीवर ठेवून दिल के स्तर से ऊपर ठेवा.
कदम 2: ठंडक वाला हल्दी-नमक का लेप
½ चम्मच हल्दी और ½ चम्मच नमक थोड़े ठंडे पानी में मिलाकर सूजी जगह पर लगाएँ। आयुर्वेद सूज कम करने के लिए इसका उपयोग करता है।
ज़्यादा सूज के बिना मांसपेशी के खिंचाव में, पहले 2 दिन के बाद, यही लेप वात शांत करने के लिए गुनगुना बनाकर लगाया जा सकता है।
फटी त्वचा पर लेप न लगाएँ।
कदम 3: ठीक करने वाले रस
ताज़ा अनानास या अनार का रस पिएँ। अनानास में एक प्राकृतिक एन्ज़ाइम (ब्रोमेलेन) होता है जिसे पारंपरिक रूप से सूजन कम करने से जोड़ा जाता है।
कदम 4: 48 घंटे बाद: हल्की गर्माहट
सूजन कम हो जाने पर:
- टखने या पैर को 15 मिनट 2 बड़े चम्मच नमक वाले गुनगुने पानी में डुबोएँ।
- ज़्यादा गर्माहट के लिए गुनगुने पानी में 2 छोटे चम्मच राई की कपड़े की पोटली डालें।
- आसपास की जगह पर महानारायण तेल से हल्की मालिश करें (बहुत दर्द हो तो चोट पर सीधे नहीं)।
- दर्द के अनुसार धीरे-धीरे हिलाना-डुलाना शुरू करें।
बचाव
- लंबी सैर के लिए ऊँची एड़ी के जूते न पहनें।
- व्यायाम से पहले वार्म-अप करें।
- ऊबड़-खाबड़ ज़मीन और सीढ़ियों पर ध्यान से चलें।
- योग से ताकत और संतुलन बढ़ाएँ (वृक्षासन और वीरभद्रासन)।
जड़ी-बूटियों के बारे में
आयुर्वेदिक डॉक्टर चोट जल्दी भरने के लिए कैशोर गुग्गुलु या योगराज गुग्गुलु दे सकते हैं। इन्हें केवल सलाह से ही लें।
डॉक्टर को दिखाएँ अगर
- पैर पर बिल्कुल भी वज़न न डाल पाएँ या हाथ का उपयोग न कर पाएँ
- जोड़ टेढ़ा दिखे या चटकने या टूटने की आवाज़ आई हो
- बहुत ज़्यादा सूजन, सुन्नपन, झनझनाहट हो, या जगह पीली या नीली पड़ जाए
- दर्द बहुत तेज़ हो, या 3 से 5 दिन में सुधार न हो
- घायल व्यक्ति बुज़ुर्ग हो या उसे ऑस्टियोपोरोसिस हो (फ़्रैक्चर हो सकता है)
आज यह करके देखें
घर के फ़र्स्ट-एड बॉक्स में इलास्टिक पट्टी, ठंडा पैक और हल्दी रखें।
महानारायण तेल, शुद्ध हल्दी और राई पाएँ: www.wildforaherbs.com
0 टिप्पण्या