तगर गंठ: भारतीय वलेरियन मूळ (Valeriana wallichii) संपूर्ण

तगर गंठ हे भारतीय वलेरियनशी संबंधित एक पारंपरिक वनस्पतीजन्य पदार्थ आहे, ज्याला सामान्यतः वनस्पतीशास्त्रीयदृष्ट्या Valeriana wallichii असे ओळखले जाते. त्याच्या विशिष्ट सुगंधी वैशिष्ट्यांसाठी आणि पारंपरिक आयुर्वेदिक मटेरिया मेडिकामध्ये असलेल्या दीर्घकाळच्या स्थानासाठी ते महत्त्वाचे मानले जाते.

वाळलेला भूमिगत भाग सामान्यतः तगर मूळ, तगर गंठ, भारतीय वलेरियन मूळ किंवा Valeriana wallichii मूळ म्हणून विकला जातो. गंठ या शब्दाचा अर्थ वाळलेल्या भूमिगत पदार्थाचे गाठीदार किंवा अनियमित स्वरूप असा होतो.

पारंपरिक वनस्पतीशास्त्रीय वर्गीकरणात Valeriana wallichii Valerianaceae कुटुंबाशी संबंधित आहे, जरी आधुनिक वर्गीकरण प्रणालींमध्ये Valeriana Caprifoliaceae मध्ये समाविष्ट केले जाऊ शकते.

तगरला समान स्थानिक नावे असलेल्या असंबंधित सुगंधी मुळांशी गल्लत करू नये.

तगर गंठ म्हणजे काय?

तगर गंठ म्हणजे Valeriana wallichii शी पारंपरिकदृष्ट्या संबंधित असलेला संपूर्ण वाळलेला भूमिगत वनस्पतीजन्य पदार्थ.

वाळलेल्या पदार्थात सामान्यतः हे असते:

• अनियमित, गाठीदार तुकडे
• तपकिरी ते गडद बाह्य रंग
• एक विशिष्ट तीव्र सुगंध
• तंतुमय किंवा घट्ट पोत
• नैसर्गिकरित्या आढळणारे अस्थिर घटक

सुगंधी वैशिष्ट्य हे भारतीय वलेरियनच्या सर्वात ओळखण्यायोग्य वैशिष्ट्यांपैकी एक आहे.

भारतीय वलेरियन हा शब्द जगभरात वापरल्या जाणाऱ्या इतर वलेरियन प्रजातींपासून या पारंपरिक दक्षिण आशियाई वनस्पतीला वेगळे करतो.

भारतीय वलेरियन (Valeriana wallichii)

Valeriana wallichii ही एक बारमाही हिमालयीन वनस्पती आहे जी पारंपरिकदृष्ट्या भारतीय उपखंडातील डोंगराळ प्रदेशांशी संबंधित आहे.

ऐतिहासिकदृष्ट्या ती पारंपरिक औषधी प्रणालींमध्ये गोळा केली जाते आणि वापरली जाते.

वनस्पतीचा भूमिगत भाग हा पारंपरिक औषधी व्यापारात सर्वाधिक आढळणारा भाग आहे.

वनस्पतीशास्त्रीय वर्गीकरण

वनस्पतीशास्त्रीय नाव: Valeriana wallichii
सामान्य नाव: भारतीय वलेरियन
पारंपरिक नाव: तगर
वनस्पतीजन्य पदार्थ: संपूर्ण वाळलेला भूमिगत भाग/मूळ
कुटुंब: Valerianaceae / Caprifoliaceae (वर्गीकरण प्रणालीनुसार)

तगरची भारतीय प्रादेशिक नावे

तगरला भारतीय भाषांमध्ये अनेक नावे आणि स्पेलिंग्ज आहेत.

हिंदी

तगर (Tagar)

संस्कृत

तगर (Tagara)

मराठी

तगर (Tagar)

गुजराती

તગર (Tagar)

बंगाली

তগর (Tagar)

पंजाबी

ਤਗਰ (Tagar)

तमिळ

पारंपरिक संज्ञांमध्ये தகரம் (Tagaram) आढळू शकते.

तेलुगू

తగర (Tagara)

कन्नड

ತಗರ (Tagara)

मल्याळम

തഗരം (Tagaram)

उर्दू

تگر (Tagar)

प्रादेशिक नावे आणि लिप्यंतरणे भिन्न असू शकतात, विशेषतः कारण समान स्थानिक नाव कधीकधी वेगवेगळ्या वनस्पतींना लागू केले जाऊ शकते.

विश्वसनीय ओळखीसाठी, केवळ सामान्य नावापेक्षा वनस्पतीशास्त्रीय नाव Valeriana wallichii अधिक उपयुक्त आहे.

तगर गंठ आणि भारतीय वलेरियन मूळ

ही नावे सामान्यतः संबंधित पदार्थाचे वर्णन करण्यासाठी वापरली जातात:

तगर गंठ → तगर मूळ → भारतीय वलेरियन → Valeriana wallichii

तथापि, औषधी बाजारात समान नावे असलेली परंतु भिन्न वनस्पतीशास्त्रीय ओळख असलेली उत्पादने असू शकतात.

खरेदी करताना, पॅकेजिंगवर वैज्ञानिक नाव शोधा.